Didactisch Coachen


Scholen staan voor de opdracht hun onderwijs zo in te richten dat leerlingen hun talenten maximaal kunnen ontplooien. Dat vraagt nogal wat van de docenten. Zij zullen naast de traditionele bekwaamheden, andere bekwaamheden moeten ontwikkelen en leren inzetten. Feedback geven is hierin misschien wel de meest essentiële vaardigheid. Het geven van leerprocesgerichte feedback blijkt namelijk één van de belangrijkste pijlers bij leren en motivatie.
Het is echter niet eenvoudig om leerlingen te coachen en feedback te geven op systematische en procesgerichte wijze. En dan ook nog op een manier die motivatiebevorderend en leerbevorderend werkt.

Uitgangspunten

Bij Didactisch Coachen wordt er van uitgegaan, dat mensen al heel veel kwaliteit in huis hebben en dat je hen kunt helpen die kwaliteit uit te bouwen. Dat is voor mensen een plezieriger en motiverender uitgangspunt dan wanneer uitgegaan wordt van wat ze nog niet kunnen. Dat geldt voor leraren en voor leerlingen.
De methode Didactisch Coachen is gebaseerd op de laatste theoretische inzichten over leren en feedback geven en is in de praktijk ontwikkeld en uitgewerkt. De ervaring is dat het docenten een instrument in handen geeft om leerlingen systematisch te coachen en feedback te geven. En daarbij zowel op proces als op inhoud.
Daarmee is het een hele concrete en praktische invulling van de coachende rol van de docent. Niet zweverig, maar met gevoel voor realiteit en niet alleen persoonsgericht, maar gericht op leren en de voorwaarden daarvoor.

Systeemgericht

Een organisatie die graag wil dat haar docenten echt gaan leren samenwerken en vanuit dit gedachtegoed (Didactisch Coachen)  leerlingen gaan begeleiden, gaat als samenwerkende professionals aan het leren en creëren:

  • De schoolleiding leert hoe zij het gedachtegoed van Didactisch Coachen vertaalt naar visieontwikkeling en leiderschap. Zij gaat zich bovendien de vaardigheden eigen maken om Didactisch Coachen toe te passen in de eigen interventies naar docenten en onderwijsondersteunend personeel.
  • De docenten doen hetzelfde vanuit hun rol: zij maken de onderwijskundige vertaling van Didactisch Coachen en gaan leren hoe zij leerlingen (maar ook elkaar) leerbevorderend en motivatieverhogend kunnen coachen en/of feedback geven.

Dit betekent dat er op verschillende niveaus in de organisatie een ontwikkelingsproces op gang wordt gebracht. Een proces dat ruimte biedt aan kennismaken met de achtergronden en de systematiek van Didactisch Coachen, aan de vertaling naar de praktijk en (niet in de laatste plaats) aan het leren van de vaardigheden die bij Didactisch Coachen horen.

Opzet van het traject

We kiezen voor een opzet die voldoende ruimte biedt voor enerzijds kennismaken met de achtergronden en de systematiek van Didactisch Coachen, en anderzijds veel mogelijkheden biedt voor de vertaling naar de praktijk van deze aanpak.
Uitgangspunt is dat een actief diepgaand proces op gang wordt gebracht.
In deze aanpak zitten vaak de volgende elementen:

  • een gezamenlijke startbijeenkomst / trainingsbijeenkomst Didactisch Coachen met alle docenten van de school
  • een nulmeting en voortgangsmeting( via videoanalyse van een les) bij alle docenten en een individueel feedbackgesprek per docent
  • allerlei vormen van werkplekleren (videointervisie, kunstafkijken en/of souffleren)
  • borging

Uitwerking:

Deze startbijeenkomst is bedoeld om te motiveren en inspiratie op te doen.
Op inhoudelijk niveau wordt een start gemaakt met Didactisch Coachen. Er wordt zowel theoretisch als praktisch input gegeven over de achtergronden, werkwijze en systematiek van de methode. Ook gaan de docenten zelf direct al praktisch aan het werk om Didactisch Coachen toe te passen in ter plekke te creëren leersituaties. Ze worden gefilmd en krijgen een eerste feedback op hun handelen. De opzet van het traject wordt besproken en de docenten bepalen individueel waarmee ze aan de slag gaan in hun professionele ontwikkeling.

Na de startbijeenkomst gaan de docenten aan de slag met het uitproberen en toepassen van Didactisch Coachen in hun lessen. Iedere docent wordt gefilmd in de les op een moment dat zij interactief bezig zijn met leerlingen en leren. De opnames worden geanalyseerd op leer- en motivatiebevorderende interventies van de docent en de bevindingen van de analyse worden met iedere docent afzonderlijk besproken in een individueel feedbackgesprek. De docent bepaalt daarna voor zichzelf waarmee hij/zij aan de slag gaat.

Uit ervaring en onderzoek weten we dat leren het meeste effect heeft als het zo praktijknabij mogelijk wordt georganiseerd. Daarom creëren we allerlei vormen van werkplekleren zoals werken in koppels en collegiaal leren met de camera: De leraren werken bijvoorbeeld in tweetallen en deze tweetallen gaan afwisselend elkaar observeren en filmen in de les, lessen nabespreken, samen lessen voorbereiden en onderwijs ontwikkelen.
In een aantal gezamenlijke bijeenkomsten worden de werk- en leerervaringen gedeeld.
Tussendoor vinden er video-intervisie (en trainings)bijeenkomsten plaats met de externe trainer. Hierin wordt een verdiepingsslag gemaakt met Didactisch Coachen.
Andere vormen van werkplekleren zijn ‘kunst afkijken’ en/of ‘souffleren’.
Bij ‘kunst afkijken’ doet de trainer in de klas voor hoe je allerlei interventies van Didactisch Coachen uitvoert. De leraar filmt de trainer en probeert het na te doen.
Bij ‘soufleren’ staat de leraar – terwijl hij/zij lesgeeft – via een oortje in contact met de trainer/beeldcoach. Op die manier kan hij gesouffleerd worden bij het toepassen van allerlei Didactisch Coach interventies.

Borging

Om ervoor te zorgen, dat Didactisch Coachen verankerd wordt in de school, doen we graag een train-the-trainerstraject. In dit traject wordt een aantal docenten geschoold als beeldcoach en interne trainer Didactisch Coachen.

TedX lezing over feedback door Lia Voerman

Artikelen

Het praktijkboek “Didactisch Coachen, hoge verwachtingen concreet maken met behulp van feedback, vragen en aanwijzingen” van Lia Voerman en Frans Faber geeft veel inhoudelijke en praktische informatie over Didactisch Coachen. Het boek is via iedere boekverkoper in Nederland verkrijgbaar en ook via deze website te bestellen ( tabblad “Shop”)

Er zijn ook diverse artikelen verschenen over Didactisch Coachen. Hieronder vindt u er een aantal om te downloaden.

Wetenschappelijke artikelen naar de methode kunt u op aanvraag via het contactformulier bij ons verkrijgen:

  • Voerman, L., Meijer, P.C., Korthagen, F., en Simons, P.R.J.   Types and frequencies of feedback interventions in classroom interaction in secundary education.  Teaching and Teacher Education (2012)
  • Voerman, L., Meijer, P.C., Korthagen, F., en Simons, P.R.J. (in druk).  Promoting effective teacher- feedback: From theory to practice through a multiple component trajectory for professional development. Teaching and teacher education (2013),

 

Top